Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

Όπως τα υγρά, έτσι και ο ατμοσφαιρικός αέρας δημιουργεί πίεση στο εσωτερικό του λόγω του βάρους του. Η πίεση αυτή ονομάζεται ατμοσφαιρική.

Η ατμοσφαιρική πίεση που δέχεται ένα σώμα εξαρτάται από την απόσταση του σώματος από την επιφάνεια της γης.

Όσο αυξάνεται το ύψος στο οποίο βρίσκεται το σώμα τόσο μικρότερο είναι το βάρος του στρώματος του αέρα που βρίσκεται πάνω από αυτό και, επομένως, τόσο πιο μικρή είναι η ατμοσφαιρική πίεση.

Στην επιφάνεια της θάλασσας λέμε ότι η ατμοσφαιρική πίεση είναι ίση με 1 ατμόσφαιρα. Σε ένα ψηλό βουνό, η πίεση που ασκεί η ατμόσφαιρα είναι μικρότερη απ' ότι στην επιφάνεια της θάλασσας.

Δες τώρα και μερικές εφαρμογές του φαινομένου:

• Μια βεντούζα κολλάει σε ένα λείο τοίχο και μπορεί να κρατήσει ακόμα και βαριά αντικείμενα, αφού στο εσωτερικό της δεν υπάρχει αέρας και πάνω της ασκείται η πίεση της ατμόσφαιρας. Δεν μπορεί αντίθετα να κολλήσει πάνω σε τραχιά επιφάνεια αφού υπάρχει αέρας ανάμεσα στην βεντούζα και στον τοίχο. Αν προσπαθήσουμε τώρα να ξεκολλήσουμε την βεντούζα, τραβώντας την από το άγκιστρο θα δούμε ότι χρειάζεται να βάλουμε πολύ δύναμη. Αντίθετα αν σηκώσουμε λίγο την βεντούζα θα δούμε ότι η βεντούζα θα ξεκολλήσει με ελάχιστη προσπάθεια, αφού έτσι θα εισχωρήσει αέρας σε αυτήν. Το ίδιο θα παρατηρήσουμε και εάν κολλήσουμε δύο ίδιες βεντούζες μεταξύ τους

• Όταν τραβήξουμε τον αέρα από ένα καλαμάκι που είναι βυθισμένο σε ένα ποτήρι γεμάτο αναψυκτικό, το αναψυκτικό θα αρχίσει να ανεβαίνει στο καλαμάκι, γιατί δεν δέχεται πίεση από τον αέρα από αυτή την άκρη. Αν αφήσουμε το χέρι μας αυτόματα θα εισχωρήσει αέρας και το αναψυκτικό θα πέσει στο ποτήρι. Επίσης το ίδιο γίνεται και όταν ρουφάμε αναψυκτικό με καλαμάκι ΚΛΙΚ

• Τα αερόστατα μεγαλώνουν καθώς ανεβαίνουν ψηλά στην ατμόσφαιρα, αφού δέχεται μικρότερη πίεση από την ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα το αέριο που περιέχει το μπαλόνι να καταλαμβάνει περισσότερο χώρο και ο όγκος του να αυξάνεται. ΚΛΙΚ

• Τα κουτιά συνθλίβονται όταν τους αφαιρείται ο αέρας. ΚΛΙΚ

• Τέλος πίεση δέχεται και το αυτί μας και όταν κάνουμε βουτιές στη θάλασσα λόγω της υδροστατικής πίεσης όπως είχαμε αναφέρει, αλλά και όταν πετάμε με αεροπλάνο σε μεγάλο ύψος. Στις απότομες μεταβολές του ύψους, η εξωτερική πίεση ελαττώνεται και η πίεση στο εσωτερικό τμήμα του τύμπανου είναι μεγάλη. Και στις δύο περιπτώσεις η πίεση πρέπει να εξισορροπηθεί. Αυτό το πετυχαίνουμε όταν καταπίνουμε. Και αυτό γιατί το εσωτερικό μέρος του αυτιού επικοινωνεί με τον φάρυγγα μέσω της ευσταχιανής σάλπιγγας. Καταπίνοντας λοιπόν, εξισορροπείται η εξωτερική με την εσωτερική πίεση και ο κίνδυνος να σπάσει το τύμπανο απομακρύνεται.

Εδώ βέβαια υπάρχει και ένα ερώτημα:

Γιατί η ατμοσφαιρική πίεση δεν τσαλακώνει και το σώμα μας;

Πράγματι το βάρος της ατμόσφαιρας είναι περίπου ίσο με 1 κιλό για κάθε τετραγωνικό εκατοστό, δηλ. περίπου 100.000 κιλά στο σώμα μας. Δεν μας συντρίβει όμως γιατί και το σώμα μας περιέχει και αυτό αέρα στο εσωτερικό του, που εξισορροπεί την εξωτερική πίεση και μας επιτρέπει να αντέχουμε.

Η ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

Κάθε υγρό, όταν ηρεμεί, δημιουργεί στο εσωτερικό του πίεση εξαιτίας του βάρους του, που ονομάζεται υδροστατική πίεση.

Το σώμα που είναι βυθισμένο σε κάποιο υγρό, δέχεται σε όλα τα σημεία του μια πίεση από το υγρό.

Πίεση δέχονται επίσης από το υγρό τόσο τα τοιχώματα όσο και ο πυθμένας του δοχείου

Κάθε σημείο του υγρού που βρίσκεται σε ορισμένο βάθος δέχεται πίεση από το υγρό που βρίσκεται πάνω από αυτό και σε αυτό το βάρος του υγρού οφείλεται η υδροστατική πίεση. ΚΛΙΚ

Η υδροστατική πίεση εξαρτάται από:

• το βάθος του σημείου(μεγαλώνει η υδροστατική πίεση όσο πιο μεγάλο είναι το βάθος του σημείου) ΚΛΙΚ , ΚΛΙΚ, ΚΛΙΚ

• την πυκνότητα του υγρού(μεγαλώνει όσο αυξάνεται η πυκνότητα του υγρού)

Διαδραστική παρατήρηση αυξομείωσης υδροστατικής πίεσης ανάλογα με το βάθος και την πυκνότητα ΚΛΙΚ

Η υδροστατική πίεση δεν εξαρτάται από:

• το σχήμα του δοχείου του υγρού
• τον προσανατολισμό του βυθισμένου σώματος, γιατί τα υγρά σώματα ασκούν την ίδια πίεση προς κάθε κατεύθυνση

Τώρα μπορούμε να καταλάβουμε γιατί πονούν τα αυτιά μας όταν κάνουμε βουτιές(ασκείται υδροστατική πίεση στο τύμπανο του αυτιού μας, ανάλογα με το βάθος)

Καταλαβαίνουμε γιατί τα φράγματα κατασκευάζονται έτσι ώστε να έχουν παχύτερα τοιχώματα στη βάση από ότι στην κορυφή του(όσο μεγαλύτερο το βάθος, τόσο μεγαλύτερη η υδροστατική πίεση)

Δες και την προσομοίωση δύτη που κινείται οριζόντια κάτω από το νερό, και συγχρόνως ο όγκος των φυσαλίδων με τα αέρια της εκπνοής του αυξάνεται καθώς αυτές ανεβαίνουν προς την επιφάνεια. Φανερώνει επίσης ότι η υδροστατική πίεση είναι ανάλογη με το βάθος. ΚΛΙΚ

Η ΠΙΕΣΗ

Όταν στην επιφάνεια ενός σώματος ασκείται μια δύναμη, τότε λέμε ότι το σώμα δέχεται πίεση. Η πίεση(P)δημιουργείται όταν μια δύναμη ασκείται κάθετα πάνω σε μια επιφάνεια και εκφράζει το μέτρο της δύναμης(F) ανά μονάδα επιφάνειας(Α), δηλ. γράφουμε:

p=F/A

Μονάδα μέτρησης της πίεσης είναι το 1 N/m2(Νιούτον ανά τετραγωνικό μέτρο), που ονομάζεται και 1 Pa(Πασκάλ)

Από τον πιο πάνω τύπο μπορούμε να καταλάβουμε και ποιοι είναι οι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η πίεση που δέχεται μια επιφάνεια:

• από τη δύναμη που ασκείται στην επιφάνεια(όσο πιο μεγάλη είναι η δύναμη που ασκείται σε μια επιφάνεια, τόσο πιο μεγάλη είναι η πίεση που δέχεται)
• από το εμβαδόν της επιφάνειας πάνω στην οποία ασκείται η δύναμη( όσο μεγαλύτερο είναι το εμβαδόν της επιφάνειας πάνω στην οποία ασκείται η δύναμη, τόσο πιο μικρή είναι η πίεση που δέχεται
  
  

Τώρα μπορείς να καταλάβεις γιατί το περπάτημα στο χιόνι είναι εξαιρετικά δύσκολο και γιατί με τα χιονοπέδιλα λύνεται το πρόβλημα(η πίεση ελαττώνεται όταν μεγαλώνει η επιφάνεια). Το ίδιο συμβαίνει και στη θάλασσα, στο σκι και στην ιστιοσανίδα.

Μπορείς να εξηγήσεις και γιατί οι πινέζες έχουν πλατύ κεφάλι, αφού σε αντίθετη περίπτωση θα τρυπούσαμε το χέρι μας.

Τα μαχαίρια και τα ψαλίδια επίσης έχουν λεπτή και αιχμηρή επιφάνεια γιατί έτσι κόβουν, ενώ ασκούμε μικρή δύναμη στις επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με το χέρι μας.

Τέλος καταλαβαίνεις και γιατί τα βαριά αυτοκίνητα(τριαξονικά κλπ) έχουν φαρδιά λάστιχα, αφού έτσι το βάρος τους μοιράζεται σε μεγάλη επιφάνεια και η πίεση που δέχεται το έδαφος είναι μικρή. Και γι αυτό πολλά μεγάλα φορτηγά για να μοιράσουν το βάρος σε μεγαλύτερη επιφάνεια, έχουν περισσότερα από τέσσερα λάστιχα.

Επίσης καταλαβαίνεις γιατί τα τανκ αλλά και τα εκχιονιστικά έχουν αντί για λάστιχα, ερπύστριες(συνεχόμενη ταινία), αφού έτσι μεγαλώνουν την επιφάνεια που έρχεται σε επαφή με το έδαφος και έτσι η πίεση πολύ μικρότερη.

ΤΡΙΒΗ:ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ Ή ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ;

Η τριβή είναι απαραίτητη:

• ανάμεσα στο έδαφος και τα πόδια μας, γιατί αλλιώς ...θα πέφταμε
• ανάμεσα στα λάστιχα του αυτοκινήτου και το δρόμο, για να μπορεί το αυτοκίνητο να κινείται, να στρίβει αλλά και να σταματά όταν πρέπει
  
  
  
  
• ανάμεσα στα φρένα και τις ρόδες, για να μπλοκάρουν οι τροχοί
• ανάμεσα στα παπούτσια των ορειβατών και τα βράχια, ώστε να στηρίζονται και να ανεβαίνουν
  
  
  
• ανάμεσα στα δάχτυλά μας και τα διάφορα αντικείμενα για να τα πιάνουμε, να τα μετακινούμε και να μην γλιστράνε και πέφτουν

Η τριβή αντίθετα είναι ανεπιθύμητη:

• στους κινητήρες των αυτοκινήτων και των μηχανών, όπου προκαλεί φθορές

• στα μηχανικά μέρη, όπως τα γρανάζια εργαλείων, τα ψαλίδια, οι τροχοί και οι μεντεσέδες από πόρτες και παράθυρα
  
  
  
• στη μεταφορά αντικειμένων με μεγάλο βάρος
  
  
  
  

Όταν η τριβή είναι επιθυμητή χρησιμοποιούμε αντικείμενα φτιαγμένα από τραχιά επιφάνεια, ώστε να αναπτύσσεται μεγάλη τριβή

Τα παπούτσια των ποδοσφαιριστών π. χ. έχουν τάπες ώστε να μη γλιστράνε στο χόρτο, των ορειβατών καρφιά για να συγκρατούνται στα βράχια κλπ



Ακόμα χρησιμοποιούμε γυαλόχαρτο για να λειάνουμε μια επιφάνεια αφού έτσι τη φθείρει πιο εύκολα


Οι δρόμοι ασφαλτοστρώνονται για να είναι τραχιά η επιφάνειά τους και τα αυτοκίνητα να στρίβουν με ασφάλεια αλλά και να σταματούν γρήγορα όταν φρενάρουν

Στο χιόνι βάζουμε αλυσίδες στα λάστιχα για να αυξηθεί η τριβή στο χιόνι κλπ



Στις περιπτώσεις που η τριβή είναι ανεπιθύμητη χρησιμοποιούμε υλικά που μειώνουν τις τριβές όπως λάδια, ζελέ, γράσο κλπ που λέγονται λιπαντικές ουσίες ή λιπαντικά

Τα λιπαντικά χρησιμοποιούνται κυρίως στους κινητήρες και στις αναρτήσεις των αυτοκινήτων και στα μηχανικά μέρη που συνδέουν τα μέρη εργαλείων και των μηχανών



Επίσης αν θέλουμε να μετακινήσουμε ένα βαρύ έπιπλο παρεμβάλλουμε ανάμεσα στο έπιπλο και στο πάτωμα αντικείμενο με μαλακό ύφασμα, ή βρέχουμε το πάτωμα κλπ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ Η ΤΡΙΒΗ

Η τριβή εξαρτάται:

• από τη φύση των υλικών στις επιφάνειες που βρίσκονται σε επαφή

Όσο πιο λείες είναι οι επιφάνειες τόσο πιο μικρή είναι η τριβή που αναπτύσσεται. Οι επιφάνειες που έχουν προεξοχές ή είναι τραχιές αναπτύσσουν πολύ μεγαλύτερη τριβή. ΚΛΙΚ , ΚΛΙΚ , ΚΛΙΚ

• από το βάρος των υλικών που κινούνται πάνω σε μια επιφάνεια
  
  
  

Η τριβή αυξάνεται, όταν αυξάνεται το βάρος του σώματος που κινείται σε μια επιφάνεια. Στην παραπάνω εικόνα η τριβή που αναπτύσσεται όταν προσπαθούμε να κινήσουμε ένα σώμα διπλάσιου βάρους είναι διπλάσια, γι αυτό χρειάζεται διπλάσια δύναμη

Η τριβή δεν εξαρτάται:

• από το εμβαδόν των επιφανειών που τρίβονται.

Στην παραπάνω εικόνα η τριβή είναι ίδια είτε προσπαθούμε να κινήσουμε το κουτί με τη μικρή είτε με τη μεγάλη πλευρά του.

Η ΤΡΙΒΗ - ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ

Τριβή ονομάζεται η δύναμη η οποία αντιστέκεται στην κίνηση ενός σώματος πάνω σε ένα άλλο με το οποίο έρχεται σε επαφή.

Η τριβή έχει πολύ μεγάλη σημασία στην καθημερινή μας ζωή. Για παράδειγμα, μας βοηθάει να περπατάμε, να πιάνουμε και να συγκρατούμε διάφορα αντικείμενα, για την κίνηση των αυτοκινήτων στους δρόμους κλπ.

• Η τριβή και αντιστέκεται στο να ξεκινήσει να κινείται ένα ακίνητο σώμα και
• δυσκολεύει την κίνηση ενός σώματος που κινείται
• Η τριβή είναι μια δύναμη που ασκείται με επαφή.

Η εμφάνιση της τριβής έχει τα ακόλουθα αποτελέσματα:

• Προκαλεί τη θέρμανση των επιφανειών που τρίβονται και μετατρέπει ένα μέρος της κινητικής ενέργειας σε θερμότητα.

• Τα σώματα που τρίβονται το ένα με το άλλο, φθείρονται




• Σε πολλές περιπτώσεις η τριβή προκαλεί παραγωγή ήχου.

Η τριβή που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο ακίνητα σώματα λέγεται στατική τριβή

Ενώ αυτή που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο σώματα που γλιστρούν το ένα σε σχέση με το άλλο λέγεται τριβή ολίσθησης

Όσο πιο πολύ χρόνο είναι σε επαφή δύο σώματα τόσο πιο έντονα είναι τα αποτελέσματα της τριβής

ΚΛΙΚ(όσο πιο πολύ τρίβουμε τα χέρια μας τόσο πιο πολύ ζεσταίνονται)

ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΜΕ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ

Το μέγεθος της δύναμης μετριέται με ειδικά όργανα που λέγονται δυναμόμετρα.

Τα δυναμόμετρα αποτελούνται από:

1. ένα ελατήριο
2. ένα περίβλημα του ελατηρίου
3. μία κλίμακα, βαθμολογημένη έτσι ώστε ανάλογα με την επιμήκυνση του ελατηρίου να δείχνει την κατάλληλη ένδειξη για τη δύναμη
4. ένα άγκιστρο, από το οποίο κρεμάμε το σώμα που θέλουμε να μετρήσουμε

Τα αποτελέσματα μιας δύναμης είναι ανάλογα με το μέγεθός της. Όσο δηλαδή μεγαλύτερη είναι η δύναμη που ασκείται σε ένα ελατήριο, τόσο μεγαλύτερη είναι η παραμόρφωσή του,(επιμήκυνση)

Τα δυναμόμετρα στηρίζουν τη λειτουργία τους στη μέτρηση της παραμόρφωσης που προκαλεί μια δύναμη και την αντιστοίχιση της σε μονάδες δύναμης με τη βοήθεια της κατάλληλης βαθμολογημένης κλίμακας.

Μονάδα μέτρησης της δύναμης είναι το Newton(Νιούτον), το οποίο συμβολίζεται: 1 Ν(Το μήλο στην παρακάτω εικόνα έχει βάρος 1,2 Ν)

Δε μπορούν όλα τα δυναμόμετρα να μετρήσουν όλα τα βάρη.

Η αντοχή κάθε ελατηρίου στην παραμόρφωση είναι συγκεκριμένη. Αν τεντωθεί πάνω από ένα όριο, η παραμόρφωση γίνεται μόνιμη και το δυναμόμετρο καταστρέφεται

Γι αυτό τα δυναμόμετρα έχουν ενδείξεις για το ποιο είναι το μεγαλύτερο βάρος που μπορούν να μετρήσουν

(Δυναμόμετρο του 1865):

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

Γράψε το βάρος σου στη γη και δες πόσο είναι στους άλλους πλανήτες καθώς και στη σελήνη(Για τη διαφορά μάζας - βάρους είπαμε στο προηγούμενο μάθημα) ΚΛΙΚ

Σε ποιον μόνο πλανήτη είναι περισσότερο το βάρος σου;Πού είναι το μικρότερο;

ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕ ΕΠΑΦΗ - ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕ ΑΠΟΣΤΑΣΗ

Δυνάμεις μεταξύ των δύο σωμάτων ασκούνται:

• με επαφή
• από απόσταση

Δυνάμεις επαφής ασκούνται από ένα σώμα σε ένα άλλο, όταν αυτά έρχονται σε επαφή μεταξύ τους. Π. χ. όταν σπρώχνουμε ένα κουτί, όταν σπρώχνουμε ένα συμμαθητή μας κλπ

Χαρακτηριστικές δυνάμεις με επαφή είναι:

• η δύναμη που ασκεί ένα τεντωμένο νήμα σε ένα σώμα που είναι δεμένο στην άκρη του
• η δύναμη που ασκεί ένα παραμορφωμένο ελατήριο στο σώμα που είναι δεμένο στο άκρο του
• η αντίσταση του αέρα σε κάθε σώμα που κινείται
• η τριβή ανάμεσα σε δύο σώματα που ακουμπούν το ένα στο άλλο

Δυνάμεις από απόσταση είναι οι δυνάμεις που ασκούνται πάνω σε δύο σώματα, χωρίς αυτά να έρχονται σε επαφή μεταξύ τους(βρίσκονται σε απόσταση)

Χαρακτηριστικές δυνάμεις από απόσταση είναι:

• οι ελκτικές δυνάμεις(βαρύτητα)
• οι μαγνητικές δυνάμεις(μαγνήτης)
• οι δυνάμεις από αντικείμενα που τα έχουμε τρίψει με ύφασμα ή μεταξύ τους

Βάρος ενός υλικού σώματος ονομάζουμε τη δύναμη με την οποία η γη έλκει κάθε σώμα προς το κέντρο της.
Η δύναμη που έλκει όλα τα σώματα προς το κέντρο της γης ονομάζεται βαρύτητα
Οι δορυφόροι περιστρέφονται γύρω από τη γη σε τροχιά, χωρίς να την πλησιάζουν αλλά και χωρίς να απομακρύνονται από αυτήν, εξαιτίας της βαρύτητας

ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ:

Η μάζα είναι η ποσότητα της ύλης που περιέχεται σε ένα σώμα και είναι σταθερή όπου και να βρίσκεται το σώμα. Μονάδα μέτρησης είναι το γραμμάριο και το κιλό

Το βάρος είναι η δύναμη με την οποία η γη έλκει προς το κέντρο της τα σώματα και αλλάζει όταν αλλάζει και η απόστασή του σώματος από το κέντρο της γης. Μονάδα μέτρησης είναι η μονάδα μέτρησης της δύναμης.(Νιούτον)

Δηλαδή όπως κατάλαβες η μάζα π. χ. ενός αστροναύτη είναι ίδια και στη γη και στο διάστημα, ενώ το βάρος του είναι πολύ μικρότερο στο διάστημα.
Στη σελήνη συγκεκριμένα είναι έξι φορές μικρότερο από ότι στη γη!!
Το ίδιο συμβαίνει και με το βάρος ενός σώματος στην κορυφή ενός ψηλού βουνού(είναι μικρότερο από ότι στην επιφάνεια της θάλασσας, γιατί έχει μεγαλώσει η απόσταση από το κέντρο της γης)

ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΕΦΤΟΥΜΕ;

Το 17ο αι. ο Νεύτων κατάφερε να εξηγήσει γιατί οι άνθρωποι δεν πέφτουν από τη γη, αφού αυτή είναι στρογγυλή.

Ο Νεύτων κατάλαβε ότι όλα τα σώματα στο Σύμπαν έλκονται το ένα από το άλλο και αυτή η έλξη είναι τόσο μεγαλύτερη όσο πιο μικρή είναι η απόσταση μεταξύ τους και όσο πιο μεγάλη είναι η μάζα τους. Η δύναμη αυτή λέγεται βαρύτητα. Η γη έχει τεράστια μάζα αν συγκριθεί με τους ανθρώπους και τα αντικείμενα πάνω σε αυτήν και γι αυτό έλκει αυτά με μεγάλη δύναμη. Ο ήλιος έχει μεγαλύτερη μάζα από τη γη και ασκεί πάνω της τεράστια δύναμη, που την αναγκάζει να περιστρέφεται σε τροχιά γύρω από αυτόν. Το ίδιο κάνει και η γη στη σελήνη.

Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ

Το πόσο γρήγορα κινείται ένα σώμα είναι χαρακτηριστικό της κίνησης που εκτελεί και αυτό ονομάζεται ταχύτητα.

Για να γίνει σωστή εκτίμηση της ταχύτητας θα πρέπει να γνωρίζουμε δύο μεγέθη:

• την απόσταση που διανύει
• το χρόνο που χρειάστηκε για να τη διανύσει.

Διαιρώντας την απόσταση με το χρόνο αυτό, υπολογίζουμε την ταχύτητα του σώματος

Σε μια κίνηση η ταχύτητα μπορεί να διατηρεί πάντα την ίδια τιμή, όπως π. χ. κατά την κίνηση ενός σύννεφου για μικρό χρονικό διάστημα. Μια τέτοια κίνηση ονομάζεται ομαλή. Στις περισσότερες κινήσεις όμως που παρατηρούμε γύρω μας η ταχύτητα δεν είναι σταθερή αλλά συνεχώς μεταβάλλεται. Όταν συμβαίνει αυτό, η κίνηση ονομάζεται μεταβαλλόμενη.

Η μονάδα μέτρησης της ταχύτητας πρέπει να δίνει πληροφορίες για την απόσταση που μετριέται σε μέτρα ή χιλιόμετρα και για το χρόνο που μετριέται σε δευτερόλεπτα, λεπτά ή ώρες. Άρα μονάδα μέτρησης της ταχύτητας μπορεί να είναι το:

• Μέτρο/δευτερόλεπτο(m/s)
• Χιλιόμετρο/ώρα(km/h)

Μάθε κι αυτά:

Το γρηγορότερο άγριο ζώο της γης θεωρείται το τσίτα(γατόπαρδος). Όταν κυνηγάει την τροφή του μπορεί να διανύσει τρέχοντας 100 χιλιόμετρα σε μία ώρα, δηλαδή να αναπτύξει ταχύτητα 100 χιλιομέτρων την ώρα

Στους αγώνες ταχύτητας στον αθλητισμό, παίζουν ρόλο ακόμη και τα χιλιοστά του δευτερολέπτου για να ανακηρυχθεί νικητής ένας αθλητής. Το ποιος είναι ο νικητής συχνά καθορίζεται από το φωτο-φίνις, δηλαδή μια αποτύπωση σε φωτογραφική πλάκα διαδοχικών στιγμών(καρέ-καρέ), όπου φαίνονται ακόμη και οι μικρότερες διαφορές στους χρόνους τερματισμού.

Η μεγαλύτερη ταχύτητα που μπορεί να υπάρξει στο σύμπαν είναι η ταχύτητα του φωτός. Το φως διανύει απόσταση ίση με 300.000 km σε 1 δευτερόλεπτο, όταν κινείται στον αέρα ή το κενό.

Δες παρακάτω το γρηγορότερο τρένο της γης στο δοκιμαστικό του ταξίδι. Η μέγιστη ταχύτητα που ανέπτυξε ήταν 574,8 km/h!!

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ


1. Να εξηγήσεις τι σημαίνει:


Το όριο ταχύτητας σ' αυτό το δρόμο είναι 50 κm/h

2. Στο γνωστό παραμύθι του λαγού με τη χελώνα, η χελώνα νίκησε αφού κατόρθωσε να τερματίσει μια απόσταση 10 μέτρων σε 100 δευτερόλεπτα, πριν την αντιληφθεί ο λαγός. Πόση ήταν η ταχύτητα της χελώνας;

3. Δύο αυτοκίνητα ξεκινούν μαζί από τη Θεσσαλονίκη για ένα ταξίδι μέχρι το Βόλο που απέχει περίπου 240 χλμ. Το πρώτο αυτοκίνητο κινείται με σταθερή ταχύτητα 100 χιλιομέτρων την ώρα, ενώ το δεύτερο φτάνει στο Βόλο σε 2 ώρες. Ποιο αυτοκίνητο κινήθηκε γρηγορότερα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού;

ΗΧΟΡΡΥΠΑΝΣΗ Ή ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΜΑΣ ΦΤΑΙΕΙ;

Δες το παρακάτω βίντεο και γράψε σε μια παράγραφο τα σχόλιά σου(email)

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ "ΗΧΟΣ"

1. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕ ΤΑ ΚΕΝΑ:

Στις σκληρές και …………… επιφάνειες το ηχητικό κύμα αλλάζει ………………………. Το φαινόμενο αυτό το ονομάζουμε …………………
Σε ένα φαράγγι θα ακούσουμε τα λόγια μας να …………………
Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται …………………
Τα ………………. και ………………….. υλικά απορροφούν τον ήχο. Στην καθημερινή μας ζωή ο ενοχλητικός ήχος λέγεται …………… Το όργανο της ακοής λέγεται …………… και αποτελείται από το ……………….., το ……………….. και το ………………………

Τα σώματα που παράγουν ήχο λέγονται ………………… …………….

2. Απάντησε με ένα ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ

• Ο ήχος μεταδίδεται στο κενό (……………)
• Ο ήχος είναι αποτέλεσμα παλμικών κινήσεων (…………..)
• Ο άνθρωπος ακούει ήχους από 16 μέχρι 20000 hertz (………)

3. Να απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις:

α) Γιατί σε κατοικημένες περιοχές έχουμε λιγότερη ηχορύπανση, όταν υπάρχουν πολλά δένδρα;

............................................................................

β) Γιατί όταν θέλουμε να μας ακούσει κάποιος που είναι μακριά, κάνουμε ένα χωνί μπροστά στο στόμα με τις παλάμες των χεριών μας;

............................................................................

γ) Να αναφέρεις τα βασικά μέρη του ανθρώπινου αυτιού με τη σειρά που τα συναντά ο ήχος.

..........................................................................

δ) Η πολιτεία έχει καθιερώσει ώρες κοινής ησυχίας. Τι σημαίνει αυτό και ποιες ώρες είναι αυτές;

........................................................................

ε) Να αναφέρεις τρεις πηγές ηχορύπανσης και να προτείνεις αντίστοιχα τρόπους ηχοπροστασίας για καθεμιά

........................................................................

ΗΧΟΡΡΥΠΑΝΣΗ-ΗΧΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Οι ήχοι που ακούμε δεν είναι πάντοτε ευχάριστοι. Οι πολύ δυνατοί ήχοι συνήθως προκαλούν δυσαρέσκεια, όπως επίσης και οι ήχοι που ακούγονται όλοι μαζί ταυτόχρονα. Τέτοιοι ήχοι αποκαλούνται με μια λέξη:θόρυβοι.

Όταν μια ή περισσότερες ηχητικές πηγές παράγουν θόρυβο, λέμε ότι προκαλούν στο περιβάλλον ηχορύπανση. Το αίσθημα της ενόχλησης είναι καθαρά υποκειμενικό, παρ' όλα ταύτα υπάρχουν κάποιοι ήχοι που είναι πάντα ενοχλητικοί. Το κορνάρισμα των αυτοκινήτων στο μποτιλιάρισμα, ο θόρυβος από τα κομπρεσέρ, τα τρυπάνια, οι κινητήρες μηχανών και μοτοσικλετών, ο θόρυβος αεροπλάνων που προσγειώνονται ή απογειώνονται, οι κρότοι από εκρήξεις είναι μερικοί από τους ενοχλητικούς θορύβους.

Τα αποτελέσματα τους είναι λίγο πολύ ίδια σε κάθε άνθρωπο: εκνευρισμός, έλλειψη συγκέντρωσης, κούραση.

Για να αποφύγουμε τα αποτελέσματα της ηχορύπανσης, μπορούμε να ελαττώσουμε τους θορύβους χρησιμοποιώντας κατάλληλα υλικά, τα οποία είτε ανακλούν τα ηχητικά κύματα είτε τα απορροφούν. Αυτά ονομάζονται ηχομονωτικά.

Ηχομονωτικά υλικά χρησιμοποιούμε:

• Στα μέσα μεταφοράς:

Στα αυτοκίνητα, το εσωτερικό του καπό είναι επενδυμένο με απορροφητικά υλικά, ώστε να απορροφούν όσο το δυνατόν περισσότερο θόρυβο από τον κινητήρα

Στις εξατμίσεις των αυτοκινήτων και των μοτοσικλετών τοποθετούνται σιγαστήρες που επειδή είναι κατασκευές με απορροφητικά υλικά, μειώνουν το θόρυβό τους.

• Στα σπίτια:

Χρησιμοποιούνται διπλά τζάμια, που υπάρχει ανάμεσά τους αέρας και έτσι επιτυγχάνεται μεγάλη απορρόφηση και πολλαπλές ανακλάσεις του ηχητικού κύματος.

Στο εσωτερικό των τοίχων και ορόφων μεταξύ των τούβλων τοποθετούνται μονωτικά υλικά(φελιζόλ, υαλοβάμβακας κλπ).

Επίσης τα χαλιά, οι μοκέτες και οι κουρτίνες απορροφούν σημαντικά τους ήχους που παράγονται μέσα σε ένα σπίτι.

• Στους κοινόχρηστους χώρους:
  

Δίπλα σε δρόμους ταχείας κυκλοφορίας πολλές φορές κατασκευάζονται ψηλοί τοίχοι, ώστε να ανακλάται ο θόρυβος και να μην επηρεάζει τις περιοχές κατοικίας που βρίσκονται εκεί κοντά.

Η δεντροφύτευση επίσης παρέχει σημαντική ηχοπροστασία, γιατί το μαλακό και πορώδες φύλλωμα και οι μαλακοί κορμοί των φυτών απορροφούν τους ήχους.

ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ ΠΑΝΤΑ: ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ ΠΕΡΙΤΤΟΥΣ ΘΟΡΥΒΟΥΣ