ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Η πόλη της Ρώμης βρίσκεται στην κεντρική Ιταλία και είναι χτισμένη στις όχθες του ποταμού Τίβερη.

Η πόλη της Ρώμης αναπτύχθηκε γρήγορα χάρη στις εύφορες πεδιάδες γύρω της και το εμπόριο. Ελληνικά και φοινικικά πλοία πλέοντας στον Τίβερη μετέφεραν άφθονα προϊόντα. Ο Τίβερης ήταν πλωτός, συνέδεε την πόλη με τη θάλασσα και με όλα τα λιμάνια της Μεσογείου. Καθημερινά ανέβαιναν τον Τίβερη 25 φορτηγίδες, μεταφέροντας σιτάρι στη Ρώμη και κοντά τους άλλες, φορτωμένες λάδι, κρασί, τρόφιμα, μεταλλικά, υλικά οικοδομής και άλλα είδη για την αγορά . Οι Ρωμαίοι, εκτιμώντας την αξία του Τίβερη για τη ζωή τους, τον τιμούσαν και τον λάτρευαν ως θεό.

Τα παλιά χρόνια την πόλη διοικούσε ο βασιλιάς, ο οποίος είχε μεγάλη εξουσία. Μπορούσε να αποφασίζει ακόμη για τη ζωή και το θάνατο των υπηκόων του. Αργότερα οι πατρίκιοι, όπως λέγονταν οι ευγενείς, έδιωξαν το βασιλιά (509 π. Χ.) και κυβέρνησαν αυτοί για πολλά χρόνια. Μια άλλη κοινωνική τάξη ήταν οι πελάτες. Έτσι ονομάζονταν οι παλιοί κάτοικοι που είχαν λιγότερα δικαιώματα. Τελευταίοι ήταν οι πληβείοι οι οποίοι, για να αποκτήσουν δικαιώματα, ήρθαν σε σύγκρουση με τους πατρικίους. Οι διαμάχες κράτησαν πολλά χρόνια. Όταν σταμάτησαν να υπάρχουν διαφορές ανάμεσα σ΄ αυτές τις τάξεις, το κράτος της Ρώμης ηρέμησε και άρχισε γρήγορα να αναπτύσσεται.

• Mε ποιες κοινωνικές τάξεις της Σπάρτης και της Αθήνας θα αντιστοιχούσαν οι κοινωνικές τάξεις της Ρώμης;

ΚΛΙΚ

Μεγάλη εξουσία είχαν και οι δύο ύπατοι, οι οποίοι διοικούσαν το στρατό και έπαιρναν μέρος στις εκστρατείες. Για να μην αποκτήσουν όμως τόση δύναμη, ώστε να μπορούν να αλλάξουν το πολίτευμα της Ρώμης, εκλέγονταν μόνο για ένα χρόνο. Στον καιρό της ειρήνης έρχονταν σε επαφή με τους αντιπροσώπους των άλλων κρατών για να ρυθμίσουν διάφορα θέματα.

Ο Flavius Anastasius Probus, ύπατος της Ανατολικής Αυτοκρατορίας κατά το 537

Η σύγκλητος ήταν ένα συμβουλευτικό σώμα που αποτελούνταν από 300 πατρικίους. Ο λαός και οι ύπατοι σέβονταν τη γνώμη της και την έπαιρναν σοβαρά υπόψη τους.

Το ρωμαϊκό κράτος, αφού νίκησε τους γειτονικούς λαούς, άπλωσε σιγά σιγά την κυριαρχία του σ΄ όλη την ιταλική χερσόνησο.

Δες την εξέλιξη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ΚΛΙΚ

Δες πού βρίσκεται η αρχαία Ρώμη (χρειάζεται να έχεις εγκαταστημένο το google earth). Στους κίτρινους ομόκεντρους κύκλους μπορείς να δεις τον αρχαιολογικό χώρο που θες. (κλικ στην παρακάτω εικόνα)

ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΡΩΜΗ

ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ (ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΑΞΗ)

Στα ελληνιστικά χρόνια, την εποχή δηλαδή μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου, οι τέχνες και τα γράμματα γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη. Η διάδοση του ελληνικού πολιτισμού με στοιχεία από την Ανατολή έγινε γρήγορα σε ολόκληρο τον κόσμο.
Σπουδαία πνευματικά κέντρα ήταν οι πρωτεύουσες των ελληνιστικών κρατών: Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια και Πέργαμος.

Η ελληνιστική τέχνη θέλησε να εκφράσει τον άνθρωπο και την καθημερινή ζωή. Τα κτίρια που κατασκευάστηκαν την εποχή αυτή ήταν τεράστια και μεγαλοπρεπή. Θεωρήθηκαν μάλιστα κάποια σαν "θαύματα" της αρχαιότητας. Ποια όμως ήταν κάποια από τα σπουδαιότερα;

Ο φάρος της Αλεξάνδρειας


 

Ο κολοσσός της Ρόδου

Το πιο ενδιαφέρον με τον Κολοσσό της Ρόδου είναι πως κανείς δεν ξέρει πώς ακριβώς έμοιαζε, κι έτσι όλες οι εικόνες (από π.Χ. μέχρι και σήμερα) είναι τελείως διαφορετικές. Ο καθένας τον φανταζόταν όπως ήθελε.

Ο Κολοσσός της Ρόδου θεωρείται ως ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Ήταν ένα τεράστιο σε διαστάσεις άγαλμα το οποίο απεικόνιζε τον θεό Ήλιο. Ανεγέρθηκε από τον Χάρη τον Λίνδιο μαθητή του Λύσιππου τον 3ο αιώνα π.Χ.
Είχε το ίδιο περίπου μέγεθος με το Άγαλμα της Ελευθερίας που βρίσκεται στη Νέα Υόρκη, αν και στηριζόταν σε χαμηλότερη βάση. Πολλοί πίστευαν ότι βρισκόταν στην είσοδο του λιμανιού και κάτω από τα ανοικτά του πόδια έμπαιναν τα πλοία.

Η είσοδος στο Μαντράκι, το λιμανάκι της Ρόδου, το μέρος που πιστεύουν ότι ήταν ο Κολοσσός. Κάθε πόδι πατούσε πάνω σε μια κολόνα που σήμερα βρίσκονται 2 ελάφια, ένα αρσενικό και ένα θηλυκό

Πράγμα όμως που μάλλον είναι λανθασμένο, αφού ξέρουμε από πηγές ότι ο Κολοσσός όταν γκρεμίστηκε από σεισμό έριξε μαζί του και πολλά σπίτια... Το πιο πιθανό ήταν να βρίσκονταν στην σημερινή παλιά πόλη, δίπλα από το κάστρο του μεγάλου μαγίστρου, που τότε υπήρχε ναός του Θεού Ήλιου. Μάλιστα η όψη του αγάλματος λέγεται ότι φαινόταν από την είσοδο του λιμανιού της Ρόδου.

 

Ο βωμός του Δία Σωτήρα στην Πέργαμο

ό,τι απέμεινε στην Πέργαμο από τον βωμό...

Ο βωμός του Δία στο Μουσείο της Περγάμου στο Βερολίνο. Οι Γερμανοί μετέφεραν 132 κομμάτια της Γιγαντομαχίας μαζί με άλλα 2.100 τα οποία τα αναστήλωσαν και τα επανατοποθέτησαν όπως ήταν στην αρχαιότητα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΕΡΓΑΜΟΥ - ΒΕΡΟΛΙΝΟ

ΚΛΙΚ

Ο γλύπτης που ήταν περισσότερο γνωστός την εποχή αυτή ήταν ο Λύσιππος, που φιλοτέχνησε τα περισσότερα αγάλματα του Μ. Αλεξάνδρου. Δυστυχώς δεν μας έχει σωθεί κανένα έργο του Λύσιππου παρά μόνο αντίγραφα και αυτό γιατί δούλευε κυρίως με χαλκό, υλικό που συνηθιζόταν να χρησιμοποιείται και σε δεύτερη χρήση...

Aντίγραφο χάλκινου έργου του Λυσίππου. Ο Αλέξανδρος έφιππος ενώ διαπερνά με το δόρυ του τον αντίπαλο του. (Αρχαιολογικό Μουσείο Φλωρεντίας).

Μεγάλη ανάπτυξη γνώρισαν την εποχή αυτή και οι επιστήμες. 

Ο αστρονόμος Αρίσταρχος από τη Σάμο είπε πρώτος ότι η γη κινείται γύρω από τον ήλιο.

Μελέτη του Αρίσταρχου περί μεγέθους της γης, του ήλιου και της σελήνης (αντίγραφο του 10ου αι.)

Ο μαθηματικός Ευκλείδης έγραψε βιβλίο γεωμετρίας.

Σχολή των Αθηνών, πίνακας ζωγραφικής του Ραφαήλ (1509)...εικονίζεται δεξιά ο Ευκλείδης

Ο Ευκλείδης σε λεπτομέρεια από τη Σχολή των Αθηνών του Ραφαήλ, 1509.

Ο Αρχιμήδης από τις Συρακούσες, ο πιο σπουδαίος μαθηματικός της αρχαιότητας, κατασκεύασε πολλές μηχανές.

Άγαλμα του Αρχιμήδη σε ένα πάρκο του Βερολίνου

Μεγάλη πρόοδο σημείωσε και η ιατρική επιστήμη.

Ο πιο σημαντικός ιστορικός των ελληνιστικών χρόνων ήταν ο Πολύβιος. Από το μεγάλο του έργο σώθηκε μόνο ένα μικρό μέρος.

επανέκδοση του 1670

Οι ποιητές έγραψαν κωμωδίες με τις οποίες σατίριζαν ανθρώπινα ελαττώματα.

Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ

Οι Μακεδόνες δεν είχαν πολλές σχέσεις με τους υπόλοιπους Έλληνες. Κυρίως τους απασχολούσε η ασφάλεια και η αντιμετώπιση των βόρειων γειτόνων τους.

Όμως μετά τους Περσικούς πολέμους άρχισαν να δημιουργούν εμπορικές σχέσεις και να έχουν επαφές με τους κατοίκους της νότιας Ελλάδας.Η Μακεδονία έγινε μεγάλη δύναμη, όταν έγινε βασιλιάς ο Φίλιππος ο Β΄. 

Ο βασιλιάς Φίλιππος δημιούργησε ισχυρό στρατό. Οι στρατιώτες εφοδιάστηκαν με ένα μακρύ δόρυ, που το έλεγαν σάρισα, μήκους 5 μέτρων. 

Η μακεδονική φάλαγγα, όταν ήταν παραταγμένη για μάχη έμοιαζε με φρούριο που κινείται.

Με τον ισχυρό στρατό που δημιούργησε ο Φίλιππος κατάφερε να αντιμετωπίσει τους εχθρούς από τον βορρά και να κυριαρχήσει σε όλη την περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης. Με τον τρόπο αυτό έγινε ένα μεγάλο κράτος, με δικό του νόμισμα (σ' αυτό τον βοήθησαν και τα χρυσωρυχεία του όρους Παγγαίου), οικονομική ανάπτυξη, με πρωτεύουσα την Πέλλα, ένα οικονομικό και πνευματικό κέντρο. 
 

Στατήρας (αρχαίο νόμισμα) του Φιλίππου

Ο Φίλιππος θέλησε να κυριαρχήσει και στη νότια Ελλάδα. Ο στρατός βρήκε αφορμή να κατέβει στη νότια Ελλάδα για μια διαμάχη που είχαν οι κάτοικοι που ζούσαν γύρω από το μαντείο των Δελφών. Οι Αθηναίοι και οι Θηβαίοι αποφάσισαν να τον εμποδίσουν. Δόθηκε μεγάλη μάχη στη Χαιρώνεια (2-8-338 π.Χ.) μεταξύ Μακεδόνων και Θηβαίων - Αθηναίων - άλλων συμμαχικών πόλεων. 

Στη μάχη αυτή νίκησε ο Φίλιππος, ενώ διακρίθηκε και ο γιός του Αλέξανδρος πολεμώντας στην πρώτη γραμμή.

η παράταξη των αντίπαλων δυνάμεων

το λιοντάρι της Χαιρώνειας, πιθανώς εγέρθηκε από τους Θηβαίους προς τιμή των νεκρών Ιερολοχιτών

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΙΟΝΤΑΡΙΟΥ

 

Ο Φίλιππος δεν ήταν σκληρός με τους ηττημένους. Σε συνέδριο που έγινε στην Κόρινθο (απείχαν οι Σπαρτιάτες) ανακηρύχτηκε αρχηγός της εκστρατείας που ετοιμαζόταν εναντίον των Περσών για να τιμωρηθούν για τις καταστροφές που προκάλεσαν στην Ελλάδα.
Την επόμενη όμως χρονιά ο Φίλιππος δολοφονήθηκε στις Αιγές (σημερινή Βεργίνα) και βασιλιάς της Μακεδονίας έγινε ο Αλέξανδρος, που ονομάστηκε Μέγας για την προσφορά του στον πολιτισμό.

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΑΙΓΩΝ ΚΛΙΚ

Η δολοφονία του Φιλίππου Β' της Μακεδονίας από τον Παυσανία, γκραβούρα του 19ου αιώνα.


η είσοδος στον τάφο του Φιλίππου στη Βεργίνα. Εδώ στις Αιγές (την πρώτη πρωτεύουσα της Μακεδονίας και κατόπιν ιερής πόλης) μάλλον έγινε και η δολοφονία του βασιλιά από τον Παυσανία για άγνωστο λόγο... Ο χώρος ανακαλύφθηκε από τον αρχαιολόγο Μανόλη Ανδρόνικο


ο τάφος του βασιλιά Φιλίππου


η χρυσή λάρνακα με το αστέρι της Μακεδονίας από πάνω. Βρίσκεται στη Βεργίνα μέσα στον τάφο του βασιλιά και είχε τα οστά του βασιλιά μέσα

Δες όλα τα αριστουργήματα της τέχνης των Μακεδόνων ΚΛΙΚ

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΚΑΙ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Οι Αθηναίοι ήταν άνθρωποι χαρούμενοι και φρόντιζαν κάθε στιγμή να περνούν καλά. Τις ελεύθερες ώρες τους τις περνούσαν στα γυμναστήρια ή στην Αγορά, όπου συζητούσαν τα καθημερινά προβλήματα.

Αναπαράσταση της αρχαίας Ακαδημίας κατά τον 4ο π.Χ αι.

Τα γυμνάσια αρχικά ήταν χώροι αναψυχής και άθλησης των νέων καθώς περιβάλλονταν από άλση και φυσική βλάστηση. Αργότερα απέκτησαν και κτιριακές εγκαταστάσεις. Συνήθως γύρω από μια μεγάλη αυλή διατάσσονταν ικανός αριθμός από στοές καθώς και τα κτίρια άθλησης και διαλέξεων. Απαραίτητος σε όλα τα γυμνάσια ήταν ο λουτρών, όπου ξεπλένονταν και χαλάρωναν οι αθλητές μετά την άσκηση. Για αυτό ακριβώς το λόγο είχαν ιδρυθεί κοντά σε κάποια πηγή ή ποτάμι, που τους εξασφάλιζαν διαρκή και άμεση πρόσβαση στο υδάτινο στοιχείο. Ενώ τον 6ο αι. π. Χ. ήταν χώρος άθλησης από τον 4ο αι. και μετά έγινε και χώρος εκπαίδευσης.

 

ο χώρος της Ακαδημίας του Πλάτωνα, σήμερα.

Ο χώρος που μαζεύονταν οι Αθηναίοι για τις αγορές τους αλλά και για τις συζητήσεις τους ήταν η Αγορά.

Δες τι είχαμε πει πέρσι στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος για την αρχαία Αγορά της Αθήνας (Κλικ στην εικόνα)

Περιήγηση στην Αγορά της αρχαίας Αθήνας

 

Η μέρα ενός Αθηναίου στην αρχαία Αγορά

Τα σπίτια τους ήταν χαμηλά και απλά, χωρίς πολλά παράθυρα στο δρόμο. Τα δωμάτια είχαν λίγα έπιπλα, τα πιο απαραίτητα.
 

 Διαδραστικό αρχαιοελληνικό σπίτι ΚΛΙΚ

Συνηθισμένη τους τροφή ήταν τα λαχανικά, οι ελιές και τα ψάρια, που τότε ήταν άφθονα. Κρέας έτρωγαν στις γιορτές και στις θυσίες που έκαναν προς τιμήν των Θεών. Όταν διασκέδαζαν, έπιναν κρασί νερωμένο. Αυτό τους έδινε χαρά, χωρίς να μεθάνε.

Το ψάρι άφθονο τότε, τροφή των φτωχών, αντίθετα με το κρέας που έτρωγαν μόνο σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και στις θυσίες που έκαναν για τους θεούς.

Οι γυναίκες έμεναν στο σπίτι κάνοντας διάφορες δουλειές. Είχαν να μαγειρέψουν, να ζυμώσουν, να υφάνουν.

 

Σπάνια έβγαιναν έξω, σε κάποια επίσημη γιορτή. Ενδιαφέρονταν όμως για τον εαυτό τους. Πολλές ντύνονταν ωραία, βάφονταν, άλλαζαν το χτένισμά τους. 

 

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (Από εργασία παιδιών Λυκείου)

Κάποιες είχαν υπηρέτριες για τις περισσότερες δουλειές. Αντίθετα στη Σπάρτη οι γυναίκες έπαιρναν μέρος σε πολλές εκδηλώσεις και συμπεριφέρονταν πιο ελεύθερα. 

Στην Αθήνα δεν υπήρχαν δημόσια σχολεία. Τα αγόρια μέχρι τα εφτά έμεναν στο σπίτι. Μετά οι γονείς τα έστελναν με τη συνοδεία ενός παιδαγωγού στο γραμματιστή. Εκεί μάθαιναν να διαβάζουν, να γράφουν και να λογαριάζουν. Ο κιθαριστής τούς μάθαινε να παίζουν κιθάρα και λύρα.
Ανώτερα σχολεία δεν υπήρχαν. Ο κάθε νέος μπορούσε να μάθει πολλά πράγματα παρακολουθώντας συζητήσεις στην Αγορά και αλλού. Η πόλη έμοιαζε με σχολείο, όπου μορφωμένοι άνθρωποι συζητούσαν διάφορα θέματα. 

Μετά πήγαιναν στρατιώτες, με τον όρκο ότι θα κάνουν το καθήκον τους στην πατρίδα. Στο στρατό υπηρετούσαν δύο χρόνια.

Δες τι είχαμε πει πέρσι στη Μελέτη Περιβάλλοντος για τη μόρφωση και το σχολείο στην αρχαία Ελλάδα. Δες και το βίντεο για την Ακαδημία του Πλάτωνα. 

Δες τι είχαμε πει πέρσι για τα παιχνίδια στην αρχαία Ελλάδα 

Παίξε με τους αστραγάλους

Να θυμάσαι
  

ΚΛΙΚ

Δες μερικά επαγγέλματα από την αρχαία Αθήνα. Αναγνωρίζεις κάποια;

Ο ΠΕΡΣΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

Την εποχή αυτή οι Πέρσες προσπαθούν να μεγαλώσουν ακόμη περισσότερο το κράτος τους και έτσι ήρθαν σε σύγκρουση με τους Έλληνες.
Αφορμή… η βοήθεια των Αθηναίων και των Ερετριέων στους Έλληνες της Μ. Ασίας. Έτσι προετοίμασαν μεγάλη εκστρατεία. 

Στρατός και στόλος ετοιμάστηκαν γρήγορα με αρχηγό τον Μαρδόνιο κατά της Ελλάδας. Η Μακεδονία υποτάχτηκε στους Πέρσες, ο στόλος τους όμως καταστράφηκε από θαλασσοταραχή στα παράλια του Άθω. Ο Μαρδόνιος αναγκάζεται να γυρίσει στην Περσία.

Έτσι δυο χρόνια μετά, ξεκίνησαν τη δεύτερη εκστρατεία. Το 490 π. Χ. ο στόλος των Περσών με αρχηγό τον Δάτη και τον Αρταφέρνη φτάνουν στην Ερέτρια και την καταστρέφουν. Στη συνέχεια αγκυροβολούν στα παράλια του Μαραθώνα.

Οι Αθηναίοι ανησυχούν και κάνουν σύσκεψη με το φόβο να μην πλησιάσουν οι Πέρσες στην Αθήνα. Αποφασίζουν να αμυνθούν στον Μαραθώνα. 10.000 Αθηναίοι και 1.000 Πλαταιείς παρατάχτηκαν με αρχηγό τον Μιλτιάδη απέναντι από τους Πέρσες.

Μιλτιάδης

Οι Αθηναίοι πέτυχαν λαμπρή νίκη στον Μαραθώνα ενάντια στους Πέρσες χάρη στον Μιλτιάδη, ο όποίος εφάρμοσε ένα σπουδαίο σχέδιο. Παρέταξε τον στρατό του σε κατηφορικό έδαφος σε μικρή απόσταση από τον περσικό στρατό, έχοντας ενισχύσει περισσότερο τα πλάγια της παράταξης. Στο κέντρο έβαλε λιγότερους στρατιώτες.

Έτσι στη μάχη σώμα με σώμα που έγινε τα δύο άκρα της ελληνικής παράταξης κατάφεραν να νικήσουν γρήγορα και στη συνέχεια να κυκλώσουν το περσικό κέντρο.

Οι Πέρσες υποχώρησαν κι έτρεξαν προς τα πλοία να σωθούν.Ένας Αθηναίος στρατιώτης τρέχοντας μετέφερε τη χαρούμενη είδηση στην Αθήνα.

Δες σε αναπαράσταση, από ταινία, την έναρξη του μαραθώνιου δρόμου κατά τους Α' σύγχρονους ολυμπιακούς αγώνες που έγιναν στην Αθήνα το 1896 και συμμετείχε ο Σπύρος Λούης. Παρατήρησε πού βρίσκεται η αφετηρία των αθλητών.



...και λίγο γέλιο (ο Αθηναίος στρατιώτης που μεταφέρει το μήνυμα στους Αθηναίους, σε διαφήμιση)

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

Απάντησε σωστά στις ερωτήσεις και μάζεψε όσα περισσότερα αυγά μπορείς

ΚΛΙΚ